Brak klubów.

Brak kolekcji.

Brak aktualności

• Hard science fiction
• nalog Science Fiction and Fact
• Space opera
• Fantastyka socjologiczna
• Antyutopia
• Political fiction
• Cyberpunk
• Steampunk
• Historia alternatywna

wszystkie teksty

Fantastyka naukowa – gatunek literacki lub filmowy o fabule osnutej na przewidywanych osiągnięciach nauki i techniki oraz ukazującej ich wpływ na życie jednostki lub społeczeństwa. Razem z fantasy i horrorem, fantastyka naukowa zaliczana jest do fantastyki.

Informacje ogólne 

Fantastyka naukowa najczęściej opisuje wydarzenia umiejscowione w przyszłości wobec czasów autora (lecz niekoniecznie!) i opiera się na hipotetycznym rozwoju nauki i techniki. Utwór fantastycznonaukowy zawiera zwykle takie cechy jak: specyficzny typ czasoprzestrzeni, neologizmy związane z rozwojem techniki, kontakt z obcą cywilizacją, podróż w czasie, cudowne lub tragiczne skutki wynalazków technicznych i odkryć naukowych. Najważniejsza jest hipotetyczna zgodność wydarzeń ze współczesnym stanem wiedzy o nauce i technice. Najbardziej charakterystyczne motywy utworów fikcji naukowej to umiejscowienie akcji w innych galaktykach, zamknięcie jej na pokładzie statku kosmicznego, wędrówka w czasie, kontakt z obcą cywilizacją. Akcja utworów fikcji naukowej może się jednak również odbywać w całości na naszej planecie w nieznacznie tylko zmodyfikowanych przewidywaniach realiów bliskiej nam przyszłości, czy też w czasie równoległym do naszej rzeczywistości. Bywa także, że spora część akcji toczy się w... przeszłości (jak w Linii Czasu Michaela Crichtona).

Definicja

Arthur C. Clarke we wstępie do swoich dzieł zebranych, napisanym w czerwcu 2000 roku, zadając pytanie Czym właściwie jest fantastyka naukowa? odpowiada: próby zdefiniowania fikcji naukowej będą kontynuowane tak długo, jak długo ludzie będą pisać prace doktorskie. Zgadza się jednak z definicją jednego z doktorantów, Damona Knighta – fantastyka naukowa to to, na co wskazując mówię: To jest fantastyka naukowa.

Dodatkowo, rozróżniając fantastykę naukową od fantasy, Clarke sugeruje następującą definicję operacyjną:

fantastyka naukowa jest tym, co może się wydarzyć – jednak z reguły nie chcielibyśmy tego;
fantasy jest tym, co nie jest w stanie się realnie wydarzyć – chociaż zazwyczaj marzymy, żeby się wydarzyło.[1]

 Podgatunki 

• hard science fiction
• space opera
• fantastyka socjologiczna
• antyutopia
• fikcja polityczna
• cyberpunk
• steampunk
• historia alternatywna
• inner space

 Literatura 

Tradycje literatury fantastycznonaukowej sięgają początków XIX w. (Frankenstein Mary Shelley), choć jej prawdziwy początek przypada raczej na lata 60. XIX w. i związany jest z rozwojem zarówno powieści przygodowej, jak i techniki – tu najważniejszym autorem jest Jules Verne: Pięć tygodni w balonie (1863), Wyprawa do wnętrza Ziemi (1864). Dzieje w zasadzie już XX-wieczne otwiera H. G. Wells z Wehikułem czasu (1895) i Wyspą doktora Moreau (1896). Tradycję polskiej fikcji naukowej stworzył Jerzy Żuławski w trylogii księżycowej: Na srebrnym globie (1903), Zwycięzca (1910), Stara Ziemia (1911).

 Nagrody 

 Anglojęzyczne 

• Hugo
• Nebula
• Nagroda Locusa
• Nagroda Campbella
• Nagroda Jupitera
• Damon Knight Memorial Grand Master Award
• Nagroda im. Arthura C. Clarke'a
• Nagroda Pielgrzyma
• Nagroda im. Theodora Sturgeona
• Nagroda im. Philipa K. Dicka
• Nagroda Prometeusza
• Nagroda Jamesa Tiptree Jr

 Polskie

• Nagroda im. Janusza A. Zajdla
• Śląkfa
• Nagroda Nautilus

 Film 

Do najważniejszych filmów fantastycznych należą: przede wszystkim Gwiezdne wojny George'a Lucasa, 2001: Odyseja kosmiczna Stanleya Kubricka wraz z 2010: Odyseją kosmiczna, na podstawie powieści Arthura C. Clarke'a oraz Łowca androidów (oryg. Blade Runner) Ridleya Scotta na podstawie powieści Philipa K. Dicka. Znanym dziełem jest także rozpoczęty w 1979 roku przez tegoż reżysera cykl Alien. Diuna na podstawie powieści Franka Herberta, Bliskie spotkania III stopnia Stevena Spielberga, Terminator Jamesa Camerona, Matrix w reżyserii braci Wachowskich. Z przeniesionej na ekrany polskiej SF na uwagę zasługuje Solaris Stanisława Lema (wersja rosyjska i amerykańska). W rozwoju filmowej fantastyki ważną rolę odegrały też seriale telewizyjne: Star Trek, Babilon 5, Battlestar Galactica, Cosmos 1999 i Gwiezdne wrota: SG-1 oraz Stargate: Atlantis.

 Malarstwo 

SF zainspirowało także wielu grafików i malarzy. Niektórzy niemal wyłącznie poświęcili się kreowaniu świata przyszłości.